Μια αξιέπαινη δωρεά καθηγητή, τρεις ανακοινώσεις σωματείου και ένα εύλογο ερώτημα για το πως τελικά θα απονεμηθεί το ειδικό βραβείο των 400 ευρώ
Υπάρχουν ενέργειες που αξίζουν αναγνώριση χωρίς αστερίσκους. Μία από αυτές είναι η πρωτοβουλία καθηγητή Δημοσίου Δικαίου να διαθέσει από προσωπικούς του πόρους το ποσό των 400 ευρώ για τη βράβευση παιδιού εργαζομένου στην Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών που θα διακρινόταν για την επίδοσή του και την εισαγωγή του στην Ανώτατη Εκπαίδευση.
Η χειρονομία έχει ιδιαίτερη αξία όχι τόσο λόγω του ποσού όσο λόγω του συμβολισμού της. Ένας πανεπιστημιακός δάσκαλος επιλέγει να επιβραβεύσει την προσπάθεια ενός νέου ανθρώπου και να συνδέσει τη δωρεά του με την αριστεία, την πρόοδο και τη μόρφωση.
Ακριβώς έτσι παρουσίασε άλλωστε την πρωτοβουλία και η πρώτη ανακοίνωση του ΣΥΚΕΥΠ τον περασμένο Μάιο (έχουν προφανώς κάνει λάθος στην ημερομηνία, αναφέρουν 2025 ενώ είναι του ΄26).
Σύμφωνα με εκείνο το κείμενο, η δωρεά των 400 ευρώ του καθηγητή κ. Α. Δερβιτσιώτη θα δινόταν ως ειδικό βραβείο στον μαθητή ή τη μαθήτρια «με την υψηλότερη επίδοση» που θα επιτύγχανε πρώτος ή πρώτη την εισαγωγή του ή της σε Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα.
Η ίδια ανακοίνωση δεν άφηνε πολλά περιθώρια παρερμηνείας ως προς τη φιλοσοφία της πρωτοβουλίας. Χαρακτήριζε τη δωρεά «πράξη προσφοράς και κοινωνικής ευαισθησίας» που προάγει τις αξίες «της αριστείας, της προόδου και της στήριξης της νέας γενιάς».
Μέχρι εδώ, όλα απολύτως καθαρά.
Δεν εμφανίστηκε όμως υποψήφιος
Ακολούθησε δεύτερη ανακοίνωση στα μέσα Σεπτέμβρη.
Εκεί ο Σύλλογος ενημέρωσε ότι, μέχρι εκείνη τη στιγμή, δεν είχε υποβληθεί από κανέναν συνάδελφο σχετικό δικαιολογητικό για μαθητή ή μαθήτρια που να έχει επιτύχει την υψηλότερη επίδοση και την πρώτη θέση εισαγωγής σε Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, ώστε να απονεμηθεί το χρηματικό έπαθλο των 400 ευρώ.
Και αυτό είναι απολύτως πιθανό.
Το αρχικό κριτήριο ήταν ιδιαίτερα υψηλό.
Η «πρώτη θέση εισαγωγής» δεν είναι κάτι που εμφανίζεται υποχρεωτικά κάθε χρόνο μεταξύ των παιδιών ενός συγκεκριμένου επαγγελματικού χώρου.
Εάν λοιπόν δεν υπήρχε παιδί που να πληροί την αρχική προϋπόθεση, δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα να μην απονεμηθεί φέτος το βραβείο.
Θα μπορούσε να μεταφερθεί στην επόμενη χρονιά.
Θα μπορούσε ο δωρητής να επανακαθορίσει ο ίδιος τα κριτήρια.
Ή θα μπορούσε, μετά από συνεννόηση του σωματείου μαζί του, να συμφωνηθεί μία διαφορετική αλλά εξίσου σαφής μορφή βράβευσης.
Και κάπου εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον.
Στην τρίτη ανακοίνωση το κριτήριο αλλάζει
Στην τελευταία ανακοίνωση του Συλλόγου τις προάλλες, η οποία αφορά πλέον ειδικά τη δωρεά των 400 ευρώ, διαβάζουμε κάτι διαφορετικό.
Οι γονείς των οποίων τα παιδιά εισήχθησαν σε Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα καλούνται να υποβάλουν το αποτέλεσμα των πανελλαδικών εξετάσεων και το έπαθλο θα λάβει ο μαθητής ή η μαθήτρια που συγκέντρωσε τα περισσότερα μόρια μεταξύ των αιτήσεων που θα υποβληθούν, στα βασικά μαθήματα και χωρίς τα ειδικά μαθήματα.
Η διαφοροποίηση δεν είναι αμελητέα.
Στην πρώτη ανακοίνωση το κριτήριο ήταν η υψηλότερη επίδοση σε συνδυασμό με πρώτη θέση εισαγωγής.
Στην τελευταία γίνεται λόγος για τον υποψήφιο με τα περισσότερα μόρια ανάμεσα σε όσους τελικά υποβάλουν αίτηση.
Πρόκειται για δύο διαφορετικά πράγματα.
Άλλο η αντικειμενικά εξαιρετική διάκριση που είχε αρχικά περιγραφεί και άλλο η σχετική πρωτιά μέσα σε μία περιορισμένη ομάδα αιτούντων.
Εάν, για παράδειγμα, υποβληθούν δύο ή τρεις αιτήσεις, το βραβείο θα πάει αναγκαστικά στον πρώτο αυτής της μικρής ομάδας, ανεξάρτητα από το αν η επίδοσή του θα μπορούσε με τα αρχικά κριτήρια να χαρακτηριστεί εκείνη η εξαιρετική επίδοση για την οποία φαίνεται ότι δόθηκε η δωρεά.
Και κάπου εδώ η αριστεία κινδυνεύει να αποκτήσει έναν κάπως ευέλικτο ορισμό.
Δεν αλλάζουμε τον πήχη επειδή δεν βρέθηκε κάποιος να τον περάσει
Αυτό είναι το βασικό ζήτημα.
Ένα βραβείο αριστείας έχει αξία ακριβώς επειδή ο πήχης του είναι υψηλός.
Εάν κανείς δεν τον περάσει, δεν σημαίνει ότι πρέπει οπωσδήποτε να χαμηλώσουμε τον πήχη μέχρι να βρεθεί κάποιος που θα τον περάσει.
Διαφορετικά, στο τέλος δεν επιβραβεύουμε την αριστεία. Επιβραβεύουμε απλώς τον καλύτερο από όσους δήλωσαν συμμετοχή.
Και αυτό δεν αποτελεί μομφή προς κανένα παιδί.
Κάθε παιδί που ολοκληρώνει το σχολείο, συμμετέχει στις πανελλαδικές εξετάσεις και κερδίζει μία θέση στην Ανώτατη Εκπαίδευση αξίζει συγχαρητήρια.
Το ερώτημα αφορά αποκλειστικά το είδος του συγκεκριμένου βραβείου και την πιστή εφαρμογή της βούλησης εκείνου που προσέφερε τα χρήματα.
Συμφώνησε ο δωρητής;
Υπάρχει επομένως μία απλή ερώτηση που λύνει σχεδόν ολόκληρο το θέμα:
Ρωτήθηκε ο καθηγητής και συμφώνησε με την αλλαγή των κριτηρίων;
Εάν ναι, δεν υπάρχει κανένα ουσιαστικό ζήτημα.
Θα ήταν μάλιστα σωστό να αναφέρεται καθαρά στην ανακοίνωση: «Κατόπιν συνεννόησης με τον δωρητή, τα κριτήρια του ειδικού βραβείου τροποποιούνται ως εξής…»
Τέλος.
Εάν όμως δεν υπήρξε τέτοια συνεννόηση, τότε το Διοικητικό Συμβούλιο καλό θα ήταν να εξηγήσει με ποια λογική μετέβαλε εκ των υστέρων τα κριτήρια μιας προσωπικής δωρεάς τρίτου, όταν μάλιστα η πρώτη δική του ανακοίνωση είχε περιγράψει τόσο συγκεκριμένα τον σκοπό της.
Ο δωρητής προσφέρει.
Ο διαχειριστής της δωρεάς δεν πρέπει να ξαναγράφει μόνος του τον σκοπό της επειδή δυσκολεύεται να βρει δικαιούχο.
Και μία ακόμη μικρή ασυνέπεια
Υπάρχει μάλιστα και μία δεύτερη διαφοροποίηση στις διαδοχικές ανακοινώσεις.
Στην αρχική ανακοίνωση τα βραβεία των 50 ευρώ του ίδιου του Συλλόγου αναφέρονταν σε αποφοίτους Γυμνασίου και Λυκείου με γενικό μέσο όρο απολυτηρίου 18,5 και άνω.
Στη μεταγενέστερη ανακοίνωση γίνεται λόγος για μαθητές και μαθήτριες όλων των τάξεων του Γυμνασίου και του Λυκείου με βαθμό 18,5 και άνω.
Και αυτό μπορεί να είναι απολύτως θεμιτή επιλογή.
Αλλά και πάλι πρόκειται για διαφορετικό κανόνα.
Όταν ένα Σωματείο εξαγγέλλει βραβεία και χρηματικά ποσά, ιδιαίτερα όταν κάποια από αυτά αποτελούν δωρεές τρίτων, καλό είναι τα κριτήρια να είναι εξαρχής σαφή, σταθερά και ίδια μέχρι το τέλος της διαδικασίας.
Δεν πρόκειται για γραφειοκρατική λεπτομέρεια.
Πρόκειται για στοιχειώδη διαφάνεια.
Η χειρονομία του καθηγητή δεν χρειάζεται «διορθώσεις»
Η δωρεά των 400 ευρώ ήταν μία καθαρή και αξιοπρεπής χειρονομία.
Ο καθηγητής θέλησε, όπως τουλάχιστον μας ενημέρωσε το ίδιο το Σωματείο, να επιβραβεύσει την αριστεία.
Δεν υπάρχει κανένας λόγος αυτή η χειρονομία να μετατραπεί στην πορεία σε μία διαδικασία όπου απλώς «πρέπει οπωσδήποτε να δοθούν τα χρήματα κάπου».
Αν δεν υπάρχει φέτος ο υποψήφιος που πληροί τα αρχικά κριτήρια, δεν χάθηκε ο κόσμος.
Η αριστεία δεν έχει ημερομηνία λήξης.
Το βραβείο μπορεί να περιμένει τον άνθρωπο που πραγματικά ανταποκρίνεται στον σκοπό για τον οποίο θεσπίστηκε.
Εκτός, φυσικά, αν ο ίδιος ο καθηγητής αποφάσισε διαφορετικά.
Και τότε, πολύ απλά, ας το μάθουμε.
Γιατί όταν πρόκειται για την επιβράβευση νέων ανθρώπων, το καλύτερο μάθημα που μπορούν να δώσουν οι μεγαλύτεροι δεν είναι μόνο ένα χρηματικό έπαθλο.
Είναι και η συνέπεια ανάμεσα σε αυτά που ανακοινώνουμε στην αρχή και σε αυτά που τελικά πράττουμε.
Δείτε παρακάτω τις τρεις ανακοινώσεις του Σωματείου και βγάλτε τα συμπεράσματά σας:
